Ελεύθερος επαγγελματίας: τα πρώτα βήματα, έναρξη, τιμολόγια, myDATA

Τα πρώτα βήματα για να γίνεις ελεύθερος επαγγελματίας: έναρξη, ΕΦΚΑ, ηλεκτρονική τιμολόγηση και myDATA, με παράδειγμα για τον ΦΠΑ.

Κοινοποίηση
Ελεύθερος επαγγελματίας: τα πρώτα βήματα, έναρξη, τιμολόγια, myDATA
Photo by Glenn Carstens-Peters / Unsplash

Αποφάσισες να δουλέψεις για δικό σου λογαριασμό: ως freelancer, σύμβουλος, τεχνίτης ή με δική σου μικρή δραστηριότητα. Η πρώτη εντύπωση είναι συνήθως ότι υπάρχουν πολλά που πρέπει να μάθεις, από την εφορία και τον ΕΦΚΑ μέχρι τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και το myDATA. Η καλή είδηση είναι ότι τα βασικά είναι λίγα, και μπορούν να γίνουν με σειρά.

Αυτό το άρθρο είναι ένας οδηγός για το πρώτο βήμα, όχι υποκατάστατο του λογιστή. Τα στοιχεία αφορούν τον Οκτώβριο του 2026. Οι κανόνες αλλάζουν, γι' αυτό επιβεβαίωσέ τους με τον λογιστή σου και στις επίσημες σελίδες της ΑΑΔΕ και του e-ΕΦΚΑ.

Πριν ξεκινήσεις: ελεύθερος επαγγελματίας ή μισθωτός;

Η επιλογή αλλάζει τη φορολογία, την ασφάλιση και τις υποχρεώσεις σου. Αν δεν έχεις ξεκαθαρίσει ακόμα τις διαφορές, διάβασε πρώτα το Ελεύθερος επαγγελματίας ή μισθωτός: διαφορές στη φορολογία.

Βήμα 1: Έναρξη δραστηριότητας στην εφορία

Για να δραστηριοποιηθείς νόμιμα, κάνεις έναρξη επαγγέλματος στην εφορία. Στη διαδικασία δηλώνεις:

  • τη δραστηριότητά σου (μέσω των κωδικών ΚΑΔ),
  • την ημερομηνία έναρξης,
  • τη διεύθυνση της δραστηριότητας και την αρμόδια ΔΟΥ.

Ο ΑΦΜ σου παραμένει ο ίδιος. Η έναρξη μπορεί να γίνει ηλεκτρονικά από το myAADE ή μέσω λογιστή. Επειδή οι ΚΑΔ επηρεάζουν τη φορολογική και ασφαλιστική σου μεταχείριση, αξίζει να τους διαλέξεις με τον λογιστή σου και όχι στην τύχη.

Βήμα 2: Εγγραφή στον e-ΕΦΚΑ

Ως ελεύθερος επαγγελματίας ασφαλίζεσαι υποχρεωτικά στον e-ΕΦΚΑ, και η ασφάλιση ξεκινά από την πρώτη ημέρα του μήνα έναρξης. Οι εισφορές αφορούν ολόκληρο τον μήνα, ακόμα κι αν ξεκινήσεις στο τέλος του. Η εγγραφή δεν έχει κόστος, και οι εισφορές εξαρτώνται από την ασφαλιστική κατηγορία που θα διαλέξεις. Για να καταλάβεις πώς επηρεάζουν τη σύνταξή σου, δες το Τι είναι το e-ΕΦΚΑ και πώς επηρεάζει τη σύνταξή σου.

Τα ποσά των εισφορών αλλάζουν ανά έτος, γι' αυτό δεν τα αναφέρω εδώ. Τα βρίσκεις στον e-ΕΦΚΑ ή μέσω του λογιστή σου.

Βήμα 3: Τιμολόγια και myDATA

Εδώ έχουν γίνει οι μεγαλύτερες αλλαγές. Το myDATA είναι η πλατφόρμα της ΑΑΔΕ όπου καταχωρούνται τα έσοδα και τα έξοδα της δραστηριότητάς σου. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση εφαρμόζεται σταδιακά:

  • Από 2 Μαρτίου 2026 έγινε υποχρεωτική για τις επιχειρήσεις με έσοδα πάνω από 1.000.000€ (το 2023).
  • Από 1 Οκτωβρίου 2026 επεκτείνεται σε όλους τους υπόλοιπους, δηλαδή και στους περισσότερους ελεύθερους επαγγελματίες, με περιθώριο σταδιακής προσαρμογής μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με δημοσιεύματα.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

  • Τα τιμολόγια που εκδίδεις σε επιχειρήσεις ή άλλους επαγγελματίες (B2B) πρέπει να εκδίδονται και να διαβιβάζονται ηλεκτρονικά, όχι με χειρόγραφο μπλοκ ή απλό PDF. Η υποχρέωση δεν εξαρτάται πια από τον τζίρο σου.
  • Αν εκδίδεις αποδείξεις σε ιδιώτες, η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση αυτής της μορφής δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο, αλλά η διαβίβαση των δεδομένων στο myDATA παραμένει ξεχωριστή υποχρέωση.
  • Έχεις δύο επιλογές για την έκδοση: δωρεάν εφαρμογές της ΑΑΔΕ (timologio και myDATAapp) ή πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης (εμπορική εταιρεία). Για όσους χρησιμοποιούν αποκλειστικά τις εφαρμογές της ΑΑΔΕ, δεν χρειάζεται ξεχωριστή δήλωση για την ένταξη στο νέο καθεστώς, ενώ οι χρήστες παρόχου εξακολουθούν να έχουν τις δικές τους υποχρεώσεις.
  • Η μη τήρηση των υποχρεώσεων μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα. Τα ποσά αλλάζουν και εξαρτώνται από τον τύπο των βιβλίων, γι' αυτό ρώτα τον λογιστή σου.

Βήμα 4: Βρες λογιστή

Δεν είναι νομικά απαραίτητος για κάθε ελεύθερο επαγγελματία, αλλά στην πράξη τα περισσότερα νέα άτομα συνεργάζονται με λογιστή, γιατί αναλαμβάνει τις δηλώσεις ΦΠΑ, τις φορολογικές δηλώσεις, τον χαρακτηρισμό στο myDATA και τον έλεγχο των αποκλίσεων. Ρώτησε πριν συνεργαστείς:

  • τι περιλαμβάνει η μηνιαία αμοιβή και τι χρεώνεται επιπλέον,
  • πώς και πόσο συχνά θα ενημερώνεσαι,
  • αν έχει εμπειρία με την ειδικότητά σου.

Βήμα 5: Βάλε τα χρήματα σε τάξη

Η διαφορά ανάμεσα σε μισθωτό και ελεύθερο επαγγελματία είναι ότι δεν παίρνεις «καθαρά». Ό,τι εισπράττεις περιλαμβάνει και χρήματα που δεν σου ανήκουν. Η πιο συχνή παγίδα είναι ο ΦΠΑ.

Παράδειγμα με ΦΠΑ

Εκδίδεις τιμολόγιο για υπηρεσία αξίας 1.000€ με ΦΠΑ 24%. Ο πελάτης σου πληρώνει 1.240€:

Ποσό
Αξία υπηρεσίας (έσοδό σου)1.000€
ΦΠΑ 24%240€
Σύνολο που εισπράττεις1.240€

Τα 240€ του ΦΠΑ δεν είναι έσοδό σου. Τα εισπράττεις για λογαριασμό του κράτους, και τα αποδίδεις (μείον τον ΦΠΑ των δαπανών σου, όπου επιτρέπεται). Ανάλογα με τη δραστηριότητα και τον τζίρο σου μπορεί να υπάρχει απαλλαγή ή διαφορετικό καθεστώς, γι' αυτό ρώτα τον λογιστή.

Τρεις πρακτικές κινήσεις:

  1. Άνοιξε ξεχωριστό λογαριασμό για τη δραστηριότητα. Έτσι ξεχωρίζεις τα προσωπικά από τα επαγγελματικά και βλέπεις πιο εύκολα τι έχεις εισπράξει.
  2. Κράτα στην άκρη ένα ποσοστό από κάθε πληρωμή για ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και εισφορές, και ρώτα τον λογιστή τι ποσοστό σου ταιριάζει. Μπορείς να το αυτοματοποιήσεις με πάγια εντολή, όπως στο Αυτόματη αποταμίευση.
  3. Κράτα όλα τα παραστατικά των εξόδων σου. Τα έξοδα της δραστηριότητας μειώνουν το φορολογητέο σου εισόδημα, όπου επιτρέπεται.

Βήμα 6: Η πρώτη φορολογική δήλωση

Ως ελεύθερος επαγγελματίας υποβάλλεις φορολογική δήλωση με τα έσοδα και τα έξοδα της δραστηριότητας. Συνήθως ο φόρος συνοδεύεται από προκαταβολή φόρου για το επόμενο έτος, και για τους νέους επαγγελματίες υπάρχουν ευνοϊκές διατάξεις τα πρώτα χρόνια. Επειδή τα ποσοστά και οι προϋποθέσεις αλλάζουν, επιβεβαίωσέ τα με τον λογιστή σου πριν πάρεις αποφάσεις. Δες και τις ηλεκτρονικές πληρωμές που μετράνε στον κανόνα του 30%, στο Ηλεκτρονικές πληρωμές και φορολογικό όφελος.

Συχνά λάθη στην αρχή

  • Να θεωρείς όλα όσα εισπράττεις ως δικά σου. Ο ΦΠΑ, ο φόρος και οι εισφορές πρέπει να αφαιρεθούν.
  • Να αναμειγνύεις προσωπικά και επαγγελματικά χρήματα στον ίδιο λογαριασμό.
  • Να καθυστερείς την καταχώριση και τη διαβίβαση των παραστατικών.
  • Να μην κρατάς τα παραστατικά εξόδων, και μετά να χάνεις αφαιρέσιμα έξοδα.
  • Να ξεκινάς χωρίς να έχεις υπολογίσει τα πάγια έξοδα, δηλαδή εισφορές και λογιστή, πριν έρθει ο πρώτος πελάτης.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζομαι λογιστή; Δεν είναι πάντα υποχρεωτικό, αλλά είναι πολύ διαδεδομένο και συνήθως χρήσιμο, ειδικά στην αρχή. Ρώτα τι ακριβώς αναλαμβάνει και πόσο κοστίζει.

Έχει κόστος η έναρξη επαγγέλματος; Η εγγραφή στον e-ΕΦΚΑ δεν έχει κόστος εγγραφής, αλλά οι εισφορές ξεκινούν από τον μήνα έναρξης. Η αμοιβή του λογιστή διαφέρει ανά επαγγελματία.

Τι αλλάζει από 1 Οκτωβρίου 2026 στην ηλεκτρονική τιμολόγηση; Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση για συναλλαγές με επιχειρήσεις επεκτείνεται και στους περισσότερους ελεύθερους επαγγελματίες, με περιθώριο σταδιακής προσαρμογής. Επιβεβαίωσε τις ακριβείς ημερομηνίες και προϋποθέσεις με τον λογιστή σου ή στην ΑΑΔΕ.


Αυτό το άρθρο είναι γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί φορολογική ή νομική συμβουλή. Οι κανόνες για την έναρξη, τον ΕΦΚΑ, τον ΦΠΑ και το myDATA αλλάζουν συχνά και εξαρτώνται από τη δραστηριότητά σου. Επιβεβαίωσε τα στοιχεία της δικής σου περίπτωσης με λογιστή ή στις επίσημες πηγές.

Διάβασε επίσης: Ελεύθερος επαγγελματίας ή μισθωτός: διαφορές στη φορολογία. Δες και πόσα χρήματα χρειάζεσαι για να ξεκινήσεις να επενδύεις.

Διάβασε περισσότερα